Çocukta ihmal kavramı genel olarak  “Çocuğa bakmakla yükümlü  olan kişilerin  bu yükümlülüğünü  yerine  getirmemesi çocuğu fiziksel  ya da duygusal olarak ihmal etmesi”  olarak  tanmlanabilir.

Çocuk ihmali (neglect) veya   pasif çocuk istismarı  ana-baba veya bakıcıların  çocuğun  iyi yetişmesi , iyi durumda olabilmesi için  gerekli temel gereksinimlerini  örneğin bakım , koruma, beslenme, giyim , tıbbi bakım ve eğitimin ihmal edilmesidir.

İhmal  ana-baba ya da bakıcının  çocuğa bakma ve koruma yükümlülüklerini  gereğince yerine  getirmemeleri   sonucu ortaya çıkar . İhmal genel olarak iki ana grubta incelenmektedir.

1-Fiziksel ihmal

2- Duygusal ihmal

Fiziksel ihmal bulgularını saptamak mümkün iken duygusal ihmale ait bulguların saptanması oldukca güçtür.

İhmal  bulguları  iki grubta incelenmektedir :

1-Dolaysız belirtiler : Küçük çocuklarda bakımın yeterli olmadığını gösteren kriterler bunları içerir. Örneğin  temiz olmamaktan kaynaklanan pişlikler  ,kirli ve uygunsuz  giyecekler  ile temizlik eksikliği buna örnektir.Beslenmenin yetersiz görüldüğü solgun ve zayıf yapı da  başka bir örnek olarak verilebilir.

2-Dolaylı belirtiler : Bunlar  büyüme geriliği , gelişim noksanlığı   ve davranış bozuklukları olarak sınıflanmaktadır.

a)Büyüme : Organik nedeni olmayan büyüme geriliği , fiziksel ihmalin en somut göstergesidir.  Çocukla yeterince iletişim kurulamamış olması , beslenmesinin unutulması ve ilgisizlik başlıca sebebler olarak görülmektedir.Kronik olarak yetersiz beslenen çocuklar  hareket  kabiliyetlerini yitirerek hareketsizleşirler , acıktıkları zaman bunu haber vermek için herhangi bir hareket yapmazlar , bağırmazlar  ve düşük kalori alımına alıştıkları için de  hastaneye  kaldırıldıklarında verilen normal besini almayı reddedebilirler.

Organik nedene bağlı olmayan büyüme  geriliğinin saptanması ile tedaviye geçildiğinde çocuğun hızla büyümeye başladığı gözlenir. Bunun saptanabilmesi için çocuğun boy ve kilosunun düzenli olarak ölçülmesi ve kayıtlarının tutulması gerekmektedir.

b)Gelişim : İhmal  olgusunun yaşandığı ailelerde çocuğun gelişim eksikliğinin  temel nedeni  uyarılma , olanak ve özendirme eksikliğinden kaynaklanmaktadır. Bu yoksunluğun üst düzeyde olduğu ortamlarda büyüyen çocuklarda bebeklerin doğumda normal oldukları halde daha sonra  gelişim geriliği gösterdikleri    görülmektedir. Normal bir çevrede bu çocukların hızla büyüdükleri ve normal standartlara ulaştıkları  görülmektedir. Ancak uyarılma eksikliğinin  bu denli yüksek olmadığı durumlarda  çocuğun durumunun gözden kaçtığı  ve  gerçek potansiyeli hiç anlaşılmadan çocuğun büyüdüğü görülmektedir.

Çocuk ihmali  çocukların sağlıklı ve normal gelişimi ve yaşamı açısından tüm dünyada önemli bir tehdit öğesi olarak varlığını sürdürmektedir. İhmal olgusu, bir diğer deyişle “kötü bakım” öncelikle aile ortamında kendini ortaya koyan bir davranış biçimi, bir sorundur. Ancak yavaş yavaş çocuk bakımından sorumlu olan diğer ortamlarda da köklenmeye başlayan bir sorun olma boyutuna da uzanmaktadır. Yapılmış olan bir çok çalışma ve araştırmadan da anlaşılacağı farklı kültürler ve kökenlerden gelmekte olan toplumlarda tarih boyunca ihmal ve istismar olguları gözlenmektedir.

İhmale  uğramış olan çocukların önemli risk altında oldukları hiçbir şekilde yadsınamaz. İhmal ve istismar sonucu çocuklar fiziksel olarak örselenebilecekleri gibi kötü bakım çocukların yetersiz büyüme ve gelişim göstermeleri için bir zemin oluşturmaktadır.

Sağlık sistemi şüphesiz ki çocukların içinde bulundukları olumsuz koşulların ortaya konulmasından ve çocukların bakımından sorumlu olan çevrelerin denetlenmesinden sorumludur. Gerçek anlamda sağlık kuruluşları çocuklarda gözlenmiş olan örselenmelerin tedavisinden ve daha sonra karşılaşmaları olası olan örselenmelerden korunmasında önemli rol oynamaktadırlar.

Ailelerin ya da çocuğun bakımından sorumlu olan diğer çevrelerin hatalı tutumları, bir başka değişle çocuğa zarar veren ya da işlevsel olmayan tutumları aşağıdaki tabloda özetlenmiştir.

İhmal olgusu da  kendi içinde alt gruplara ayrılabilir. Fiziksel ihmal, ilgi ve kollama eksikliği, eğitim açısından ve son olarak duygusal ve psikososyal açıdan ihmallere rastlanmaktadır.

İhmale uğramış çocuklardaki en temel gösterge okul öncesi çocuklardaki  konuşma geriliğidir. İhmal eden annelerin çocuklara yeterince  sözel uyaran sağlamaması nedeniyle ortaya çıkan bu durumun  bebeğin sözel iletişim becerileri kazanmasını önlediği görülmektedir.Bu tip çocuklar farkedilmezlerse hep  tepki vermeyen  ve iletişim kurmayan bir çocuk oldukları görülecektir.

Yaş büyüdükce çocuklarda  dil geriliğinin okul başarısızlığına yol açtığı görülmektedir.Sözel ve sözel olmayan puanlardaki farklılık   daha ileriki yaşlarda da  devam eder.

c) Davranış : İhmal edilmiş çocukların  ilgiyi üzerlerine toplamak için anti sosyal davranışlara yöneldikleri  bazı araştırmacılar tarafından ortaya konmuştur.Bu tip ortamlarda yetişen çocukların özbenlik saygılarının düşük olduğu  ve genelde çevrelerine düşmanca davrandıkları görülmektedir. Bu tip çocukların çeşitli psikosomatik belirtileri  de gösterdiği örneğin  okuldan kaçma , gece işemeleri , enkopresiz , tekrarlanan  karın ağrısı görülmesine karşın bu bulguların kesin tanı kriterleri olmadığı unutulmamalıdır.

Çocuğun temel gereksinimleri başlıca 6 grubta toplanmaktadır.

1-Dokunulma : Çocuğa karşı ilgi göstererek  geri iletimin verildiği , tutma , kucaklama , yüreklendirme , övme ve ona sıcaklık gösterilmesinin  uygulanması gereklidir.

2-Güven : Çocuğun sağlığıyla ilgilenme ,yeterli düzeyde yiyecek ve giyecek verme , onu tehlikeli durumlardan korumayı kapsamaktadır.

3-Düzen&Yapı : Çocuğa  yön verme , örnek alma , yapabileceği ve yapamayacağı davranışların sınırlarını  belirtme , tutarlı  hareket etme

4-Sosyalleşme :  Çocuğun duygularını olduğu gibi  tanımlama , onu yansıtma  , ona zaman ayırmak , dış dünya ile arasında  köprü görevini görmek , özdeşim kurabileceği bir kişi olmak

5-Uyarılma : Oyun yoluyla  ve çocuğun dünyasına girerek  değişik  olaylarda acı ,haz , neşe , heyecan gibi duygularını uyarma

6-Kendini değerli görme :  Çocuğu bir birey olarak görerek ona değer verildiğini hissettirecek davranışların gösterilmesidir.